Klimat Islandii
Islandia leży na północnym Atlantyku w strefie klimatu umiarkowanego chłodnego typu morskiego. Wewnątrz wyspy na terenach wyżynnych, mamy do czynienia z klimatem typu górskiego. Dolna granica jego występowania w tych szerokościach geograficznych obniża się do wysokości około 600 m n.p.m. Należy pamiętać, że Islandia jest krajem wysokim, jednym z najwyższych w Europie – średnia wysokość to około 500 m.
Powszechnie Islandia lokowana jest na granicy dwóch stref klimatycznych – strefy klimatu arktycznego oraz umiarkowanego. Wynika to z dużej dowolności interpretacyjnej przy określaniu zasięgu stref klimatycznych, powiązując przebieg ich granic z występowaniem określonych szat roślinnych na danym terenie (zasięg krain roślinnych Ziemi) .Pomijany jest tu najczęściej najistotniejszy czynnik, a mianowicie czynnik termiczny. Przyjmując, że do strefy klimatu umiarkowanego należy zaliczyć obszary o dodatnim rocznym bilansie cieplnym, granica ta na znacznym obszarze północnego Atlantyku przesuwa się poza 700 szerokości geograficznej.
Rodzaj szaty roślinnej na pewnych terenach uzależniony jest bardziej od warunków terenowych niż panującego klimatu. Potencjalna roślinność Islandii to wcale nie tundra, a występowanie tu prymitywnej roślinności, jak mchy czy porosty, związane jest ze skalistym podłożem, pozbawionym gleby, na którym rośliny z rozwiniętym systemem korzeniowym nie mają warunków do podjęcia wegetacji. Na terenach, posiadających odpowiednie podłoże, występuje roślinność trawiasta, charakterystyczna dla obszarów południowej Skandynawii czy środkowej Europy.
Na kształtowanie klimatu Islandii ma wpływ kilka czynników: położenie w wysokich szerokościach geograficznych (tuz pod kołem podbiegunowym północnym), oceaniczne powietrze, ciepły Prąd Zatokowy opływający południowe wybrzeża wyspy, zimny Prąd Wschodnio-grenlandzki wokół północnych i wschodnich wybrzeży, jak również topografia terenu wewnątrz wyspy.
Na wybrzeżach panuje klimat umiarkowany chłodny morski, łagodniejszy na południu, chłodniejszy na północy, natomiast w centrum górska odmiana klimatu o cechach bardziej lądowych.
Charakterystyczną cechą klimatu Islandii są stosunkowo łagodne zimy, ale chłodne lata.
Średnia temperatura stycznia wynosi od plus 10C na południu, do minus 2,50C na północy. Wewnątrz wyspy panuje ostrzejsza zima, średnie temperatury stycznia spadają tam poniżej minus 50C. Jednak nawet na tym obszarze spadki temperatur poniżej minus 20 0C nie są zjawiskiem częstym.
Temperatura lipca kształtuje się na poziomie 8-110C na północy i wschodzie kraju, natomiast na południu osiąga 11 – 130C.
Średnie temperatury roczne na terenach nizinnych wynoszą od 3,50C na północy do ponad 50C na południu. Wewnątrz wyspy, na terenach powyżej 600 m n.p.m. spadają poniżej 00C.
Najniższa zanotowana temperatura to minus 380C (22.01.1918 r. – Grimsstadhir (na północnym wschodzie), a najwyższa 30,50C (22.06.1939 r. – Teigarhorn k. Djupivogur (południowy wschód). Dla Reykjaviku odpowiednio minus 24,50C (21.01.1918 r.) i 26,20C (30.07.2008 r.).
Pogoda na Islandii cechuje się dużą zmiennością. Brak jest długich okresów stabilnej pogody. Tutaj tworzą się pochmurne atlantyckie niże, mające wpływ na formowanie sytuacji pogodowej w północnej i środkowej części Europy. Takie kształtowanie się układów barycznych powoduje duże zmiany ciśnienia, a związana z tym dynamika pogodowa sprawia, że charakterystyczne dla Islandii są częste, praktycznie nieustanne wiatry. Większość dni w roku jest pochmurnych, z opadami deszczu, śniegu lub mżawki.
Północna część kraju jest pogodniejsza, z mniejszą ilością opadów, znacznie większe opady notowane są na południu, zwłaszcza nad czaszami lodowców Myrdalsjokull, Langjokull oraz Vatnajokull..
Rozkład opadów w ciągu roku jest nierównomierny. Najmniej notuje się wiosną (kwiecień – czerwiec), najwięcej w okresie od miesięcy sierpień – wrzesień do stycznia..
Zamieszczona poniżej mapa przedstawia roczną wielkość opadów na terytorium Islandii.

Źródło: http://www.nnv.is/skrar/DFHM03%20p167-178.pdf
Okres wegetacyjny
Długość okresu wegetacyjnego wynosi od około 120 dni w najchłodniejszych północno-wschodnich rejonach kraju do 180 dni na południu. Wewnątrz wyspy okres ten nie przekracza 100 dni – są to jednak rejony gospodarczo nie wykorzystywane, niemal w całości pozbawione roślinności. Na większości obszarów nizinnych jego długość to około 150 dni. Biorąc pod uwagę położenie geograficzne, są to wartości bardzo wysokie. Długość okresu wegetacyjnego na południu Islandii (6 miesięcy) jest porównywalna do długości tego okresu w wielu obszarach Azji i Ameryki Północnej leżących na szerokościach geograficznych 1.000 – 1.500, a nawet około 2.000 km bardziej na południe. Wartości termiczne tego okresu są jednak w Islandii niskie.
Suma temperatur efektywnych okresu wegetacyjnego kształtuje się od około 1.000 stopni w najchłodniejszym północno-wschodnim rejonie, poprzez około 1.100 -1250 stopni na północnych wybrzeżach oraz 1.300 -1.400 stopni na wybrzeżach: wschodnim i zachodnim do 1.600 – 1.700 stopni w najcieplejszych rejonach na południu wyspy.
Chłodne okresy letnie na obszarze północnego Atlantyku, dotyczą znacznego terytorium, również miejsc położonych o wiele bardziej na południe.
Dla porównania – średnie temperatury miesięcy letnich za okres 1991-2010 w Thorshavn (stolica Wysp Owczych), Lerwick (stolica Wysp Szetlandzkich) oraz Wick (północna Szkocja) z miejscowościami południowej Islandii: Vestmannaeyjar, Eyrarbakki, Kirkjubaejarklaustur.
|
Miejscowość |
Czerwiec |
Lipiec |
Sierpień |
|
Thorshavn |
9,0 |
10,6 |
11,2 |
|
Lerwick |
9,9 |
11,9 |
12,3 |
|
Wick |
10,8 |
12,7 |
13,0 |
|
Vestmannaeyjar |
8,6 |
10,4 |
10,5 |
|
Eyrarbakki |
10,6 |
12,4 |
11,9 |
|
Kirkjubaejarklaustur |
10,0 |
11,8 |
11,3 |
.
Porównanie danych pogodowych wg różnych obszarów kraju
Wszystkie dane w poniższych prezentacjach, przedstawiają wartości średnie z okresu 1991-2010. Na wykresach temperatur linią poziomą zaznaczono średnią temperaturę roczną. Wykresy kołowe przedstawiają średnie długości okresów w poszczególnych zakresach temperatur (w przedziale - co 5 stopni przy temperaturach dodatnich i co 10 stopni przy ujemnych). Skrajne okresy o średniej długości poniżej 20 dni doliczane są do okresu sąsiadującego
Wybrzeża północnej Islandii
Bolungarvik
|
Średnia temperatura w oC |
||||||||||||
|
I |
II |
III |
IV |
V |
VI |
VII |
VIII |
IX |
X |
XI |
XII |
Rok |
|
-0,3 |
-1,1 |
-0,7 |
1,3 |
4,6 |
8,0 |
9,9 |
9,8 |
7,4 |
3,4 |
1,1 |
0,2 |
3,6 |


Okres wegetacyjny - 139 dni; zima - 79 dni
Saudarkrokur
|
Średnia temperatura w oC |
||||||||||||
|
I |
II |
III |
IV |
V |
VI |
VII |
VIII |
IX |
X |
XI |
XII |
Rok |
|
-1,0 |
-1,7 |
-0,6 |
1,9 |
5,5 |
8,8 |
10,5 |
10,2 |
7,4 |
2,9 |
0,0 |
-0,8 |
3,6 |


Okres wegetacyjny - 143 dni; zima - 115 dni
Akureyri
|
Średnia temperatura w oC |
||||||||||||
|
I |
II |
III |
IV |
V |
VI |
VII |
VIII |
IX |
X |
XI |
XII |
Rok |
|
-0,7 |
-1,4 |
-0,2 |
2,2 |
6,1 |
9,3 |
11,1 |
10,9 |
7,9 |
3,2 |
0,4 |
-0,6 |
4,0 |


Okres wegetacyjny - 151 dni; zima - 98 dni
Grimsey (wyspa)
|
Średnia temperatura w oC |
||||||||||||
|
I |
II |
III |
IV |
V |
VI |
VII |
VIII |
IX |
X |
XI |
XII |
Rok |
|
0,0 |
-1,0 |
-1,1 |
0,4 |
3,6 |
6,7 |
8,5 |
8,7 |
6,4 |
3,1 |
1,7 |
0,4 |
3,1 |


Okres wegetacyjny - 121 dni; zima - 82 dni
Raufarhofn (dane za okres 1989-2008, brak danych późniejszych)
|
Średnia temperatura w oC |
||||||||||||
|
I |
II |
III |
IV |
V |
VI |
VII |
VIII |
IX |
X |
XI |
XII |
Rok |
|
-1,0 |
-1,4 |
-1,1 |
0,6 |
3,6 |
6,6 |
8,9 |
9,1 |
6,7 |
3,1 |
0,6 |
-0,6 |
2,9 |


Okres wegetacyjny - 123 dni; zima - 112 dni
Wschodnia Islandia
Bakkafjordur
|
Średnia temperatura w oC |
||||||||||||
|
I |
II |
III |
IV |
V |
VI |
VII |
VIII |
IX |
X |
XI |
XII |
Rok |
|
-0,2 |
-0,8 |
0,1 |
2,1 |
5,6 |
8,8 |
10,8 |
11,0 |
8,3 |
3,7 |
1,0 |
-0,1 |
4,2 |


Okres wegetacyjny - 155 dni; zima - 76 dni
Seydisfjordur
|
Średnia temperatura w oC |
||||||||||||
|
I |
II |
III |
IV |
V |
VI |
VII |
VIII |
IX |
X |
XI |
XII |
Rok |
|
1,5 |
0,8 |
0,9 |
1,9 |
4,2 |
6,6 |
8,6 |
9,2 |
7,9 |
4,7 |
2,8 |
1,7 |
4,2 |


Okres wegetacyjny - 142 dni; zima - 37 dni
Egilsstadir
|
Średnia temperatura w oC |
||||||||||||
|
I |
II |
III |
IV |
V |
VI |
VII |
VIII |
IX |
X |
XI |
XII |
Rok |
|
-1,1 |
-1,4 |
-0,5 |
1,7 |
5,5 |
8,8 |
10,9 |
10,7 |
7,9 |
3,5 |
0,6 |
-0,9 |
3,8 |


Okres wegetacyjny - 149 dni; zima - 98 dni
Południowa Islandia
Hofn
|
Średnia temperatura w oC |
||||||||||||
|
I |
II |
III |
IV |
V |
VI |
VII |
VIII |
IX |
X |
XI |
XII |
Rok |
|
0,7 |
0,4 |
1,2 |
3,5 |
6,5 |
9,1 |
10,8 |
10,7 |
8,4 |
4,9 |
2,4 |
0,9 |
5,0 |


Okres wegetacyjny - 174 dni; zima - 44 dni
Kirkjubaejarklaustur
|
Średnia temperatura w oC |
||||||||||||
|
I |
II |
III |
IV |
V |
VI |
VII |
VIII |
IX |
X |
XI |
XII |
Rok |
|
0,5 |
0,0 |
1,1 |
3,7 |
7,1 |
10,0 |
11,8 |
11,3 |
8,5 |
4,8 |
1,9 |
0,7 |
5,1 |


Okres wegetacyjny - 176 dni; zima - 48 dni
Vestmannaeyjar
|
Średnia temperatura w oC |
||||||||||||
|
I |
II |
III |
IV |
V |
VI |
VII |
VIII |
IX |
X |
XI |
XII |
Rok |
|
2,2 |
1,7 |
2,1 |
3,8 |
6,3 |
8,6 |
10,4 |
10,5 |
8,5 |
5,4 |
3,3 |
2,4 |
5,4 |


Okres wegetacyjny - 182 dni; zima - brak
Eyrarbakki
|
Średnia temperatura w oC |
||||||||||||
|
I |
II |
III |
IV |
V |
VI |
VII |
VIII |
IX |
X |
XI |
XII |
Rok |
|
0,0 |
0,0 |
1,0 |
3,9 |
7,6 |
10,6 |
12,4 |
11,9 |
8,9 |
4,5 |
1,5 |
0,4 |
5,2 |


Okres wegetacyjny - 176 dni; zima - 54 dni
Zachodnie wybrzeża
Keflavik
|
Średnia temperatura w oC |
||||||||||||
|
I |
II |
III |
IV |
V |
VI |
VII |
VIII |
IX |
X |
XI |
XII |
Rok |
|
0,9 |
0,4 |
1,2 |
3,5 |
6,5 |
9,5 |
11,2 |
10,8 |
8,5 |
4,9 |
2,3 |
1,2 |
5,1 |


Okres wegetacyjny - 172 dni; zima - 36 dni
REYKJAVIK
|
Średnia temperatura w oC |
||||||||||||
|
I |
II |
III |
IV |
V |
VI |
VII |
VIII |
IX |
X |
XI |
XII |
Rok |
|
0,6 |
0,1 |
1,0 |
3,5 |
6,7 |
9,7 |
11,6 |
11,1 |
8,6 |
4,7 |
2,0 |
0,9 |
5,0 |


Okres wegetacyjny - 171 dni; zima - 47 dni
Stykkisholmur
|
Średnia temperatura w oC |
||||||||||||
|
I |
II |
III |
IV |
V |
VI |
VII |
VIII |
IX |
X |
XI |
XII |
Rok |
|
0,1 |
-0,6 |
0,1 |
2,4 |
5,8 |
9,0 |
10,9 |
10,7 |
8,1 |
4,2 |
1,6 |
0,6 |
4,4 |


Okres wegetacyjny - 156 dni; zima - 65 dni
Hellissandur
|
Średnia temperatura w oC |
||||||||||||
|
I |
II |
III |
IV |
V |
VI |
VII |
VIII |
IX |
X |
XI |
XII |
Rok |
|
-0,2 |
0,2 |
-0,1 |
2,1 |
5,3 |
8,3 |
10,3 |
9,9 |
7,1 |
4,1 |
2,1 |
0,4 |
4,1 |


Okres wegetacyjny - 148 dni; zima - 70 dni
Tereny centralne (wnętrze wyspy)
Grimsstadir - 386 m n.p.m.
|
Średnia temperatura w oC |
||||||||||||
|
I |
II |
III |
IV |
V |
VI |
VII |
VIII |
IX |
X |
XI |
XII |
Rok |
|
-4,0 |
-4,3 |
-3,1 |
-0,3 |
4,6 |
8,9 |
11,3 |
10,5 |
6,5 |
0,9 |
-2,4 |
-3,8 |
2,1 |


Okres wegetacyjny - 125 dni; zima - 162 dni
Hveravellir - 642 m n.p.m. (dane za okres 1984 – 2003, brak późniejszych danych)
|
Średnia temperatura w oC |
||||||||||||
|
I |
II |
III |
IV |
V |
VI |
VII |
VIII |
IX |
X |
XI |
XII |
Rok |
|
-5,8 |
-6,4 |
-6,0 |
-3,3 |
1,2 |
5,6 |
7,8 |
7,1 |
3,3 |
-0,9 |
-3,6 |
-5,2 |
-0,5 |


Okres wegetacyjny - 85 dni; zima - 207 dni
Porównanie danych pogodowych różnych miejsc półkuli północnej na podobnej szerokości geograficznej
Półkula wschodnia
Dla porównania danych pogodowych wytypowanych zostało po 5 miejscowości z półkuli wschodniej i zachodniej. Są wśród nich miejsca położone na wybrzeżach, a także w głębi lądu. Dają przegląd różnych typów pogodowych, występujących wzdłuż równoleżnika zbliżonego do położenia Reykjaviku (64,130N = 64008’N). Pragnę zwrócić uwagę na znaczne zróżnicowanie warunków klimatycznych na podobnej szerokości geograficznej, spowodowane głównie wpływem morskich lub kontynentalnych mas powietrza. Przy każdej miejscowości dołączam informację o przynależności do określonej strefy klimatycznej.
Na półkuli wschodniej są to:
Anadyr – 12,5 tys. mieszkańców. (Rosja). Stolica Czukockiego Okręgu Autonomicznego. Położony nad Morzem Beringa na północnym Pacyfiku. Dane stacji: 64,780N, 177,560E. Lokowany w strefie klimatu subpolarnego.
Wilujsk – 10 tys. mieszkańców. (Rosja). Położony nad rzeka Wiluj we wschodniej Syberii, wewnątrz kontynentu azjatyckiego. Ośrodek administracyjny ułusu wilujskiego. 63,760N, 121,610E. Strefa klimatu umiarkowanego.
Bieriozowo - 6,8 tys. mieszkańców. (Rosja). Ośrodek administracyjny Rejonu Bieriozowskiego w Chanty-Mansyjskim Okręgu Autonomicznym, nad rzeką Sośwa Północna (dopływ Obu). Położenie kontynentalne – zachodnia Syberia. 63,930N, 65,050E. Klimat umiarkowany.
Archangielsk – 350 tys. mieszkańców. (Rosja). Leży u ujścia Dwiny do Morza Białego. Stolica Obwodu Archangielskiego. 64,550N, 40,460E. Strefa klimatu umiarkowanego w pobliżu granicy ze strefą klimatów okołobiegunowych.
Namsos – 9,4 tys. mieszkańców. (Norwegia). Zachodnie wybrzeże Półwyspu Skandynawskiego nad Morzem Norweskim. 64,450N, 11,580E. Klimat umiarkowany.
Anadyr
|
Średnia temperatura w oC |
||||||||||||
|
I |
II |
III |
IV |
V |
VI |
VII |
VIII |
IX |
X |
XI |
XII |
Rok |
|
-23,3 |
-21,6 |
-18,3 |
-12,1 |
-0,6 |
7,2 |
12,2 |
10,5 |
5,1 |
-4,2 |
-12,1 |
-19,8 |
-6,4 |


Okres wegetacyjny - 99 dni; zima - 224 dni
Wilujsk
|
Średnia temperatura w oC |
||||||||||||
|
I |
II |
III |
IV |
V |
VI |
VII |
VIII |
IX |
X |
XI |
XII |
Rok |
|
-34,7 |
-30,3 |
-19,0 |
-5,0 |
6,0 |
15,7 |
18,8 |
14,5 |
5,5 |
-7,4 |
-25,3 |
-34,7 |
-8,0 |


Okres wegetacyjny - 125 dni; zima - 209 dni
Bieriozowo
|
Średnia temperatura w oC |
||||||||||||
|
I |
II |
III |
IV |
V |
VI |
VII |
VIII |
IX |
X |
XI |
XII |
Rok |
|
-21,5 |
-19,9 |
-10,5 |
-3,8 |
4,8 |
12,7 |
16,5 |
12,5 |
6,3 |
-1,2 |
-13,7 |
-19,1 |
-3,1 |


Okres wegetacyjny - 125 dni; zima - 195 dni
Archangielsk
|
Średnia temperatura w oC |
||||||||||||
|
I |
II |
III |
IV |
V |
VI |
VII |
VIII |
IX |
X |
XI |
XII |
Rok |
|
-11,8 |
-11,5 |
-5,5 |
0,9 |
7,3 |
13,4 |
16,8 |
13,5 |
8,6 |
2,4 |
-5,3 |
-9,2 |
1,6 |


Okres wegetacyjny - 147 dni; zima - 161 dni
Namsos
|
Średnia temperatura w oC |
||||||||||||
|
I |
II |
III |
IV |
V |
VI |
VII |
VIII |
IX |
X |
XI |
XII |
Rok |
|
-1,8 |
-2,3 |
0,3 |
4,6 |
8,7 |
12,6 |
15,4 |
14,9 |
10,7 |
5,1 |
0,7 |
-1,5 |
5,6 |


Okres wegetacyjny - 179 dni; zima - 79 dni
Półkula zachodnia
Na półkuli zachodniej porównaniem objęto miejscowości:
Nuuk (d.Godthab) – 15,2 tys. Stolica Grenlandii. Położenie – południowo-zachodnia Grenlandia, na wybrzeżu Cieśniny Davisa (północny Atlantyk). 64,160N, -51,750W. Klimat Nuuk – subpolarny.
Iqaluit (d. Frobischer Bay) - 7,2 tys. mieszkańców. (Kanada). Stolica terytorium Nunavut. Południowe wybrzeża wyspy Ziemia Baffina na północnym Atlantyku. 63,750N, - 68,530W. Klimat subpolarny.
Rankin Inlet – 2,4 tys. mieszkańców. (Kanada). Położenie - zachodnie wybrzeże Zatoki Hudsona. 62,810N, - 92,110W. Klimat subpolarny.
Yellowknife – 19 tys. mieszkańców. (Kanada). Ośrodek administracyjny Terytoriów Północno-Zachodnich. Położenie kontynentalne, nad Wielkim Jeziorem Niewolniczym. 62,460N, - 114,450W. Strefa klimatu umiarkowanego na pograniczu ze strefą klimatów arktycznych.
Fairbanks – 35 tys. mieszkańców. Największe miasto środkowej Alaski (USA).
Położenie śródlądowe, przy ujściu rzeki Chena do Tanany (dopływu rz. Yukon). 64,650N, - 147,10W. Klimat umiarkowany, na pograniczu z klimatem subpolarnym.
Nauk
|
Średnia temperatura w oC |
||||||||||||
|
I |
II |
III |
IV |
V |
VI |
VII |
VIII |
IX |
X |
XI |
XII |
Rok |
|
-7,8 |
-8,8 |
-7,7 |
-2,7 |
1,6 |
5,3 |
7,7 |
7,2 |
4,3 |
0,4 |
-3,5 |
-5,5 |
-0,8 |


Okres wegetacyjny - 93 dni; zima - 198 dni
Iqaluit
|
Średnia temperatura w oC |
||||||||||||
|
I |
II |
III |
IV |
V |
VI |
VII |
VIII |
IX |
X |
XI |
XII |
Rok |
|
-26,5 |
-26,8 |
-22,2 |
-12,8 |
-3,1 |
3,8 |
8,3 |
7,4 |
3,0 |
-2,5 |
-10,6 |
-19,0 |
-8,4 |


Okres wegetacyjny - 72 dni; zima - 230 dni
Rankin Inlet
|
Średnia temperatura w oC |
||||||||||||
|
I |
II |
III |
IV |
V |
VI |
VII |
VIII |
IX |
X |
XI |
XII |
Rok |
|
-30,2 |
-30,0 |
-24,4 |
-14,6 |
-4,9 |
4,4 |
10,6 |
9,9 |
4,1 |
-3,8 |
-16,2 |
-24,4 |
-10,0 |


Okres wegetacyjny - 85 dni; zima - 239 dni
Yellowknife
|
Średnia temperatura w oC |
||||||||||||
|
I |
II |
III |
IV |
V |
VI |
VII |
VIII |
IX |
X |
XI |
XII |
Rok |
|
-25,1 |
-22,1 |
-16,3 |
-4,7 |
4,7 |
13,7 |
17,1 |
14,3 |
7,5 |
-1,1 |
-11,8 |
-20,9 |
-3,7 |


Okres wegetacyjny - 128 dni; zima - 194 dni
Fairbanks
|
Średnia temperatura w oC |
||||||||||||
|
I |
II |
III |
IV |
V |
VI |
VII |
VIII |
IX |
X |
XI |
XII |
Rok |
|
-22,1 |
-17,1 |
-10,9 |
1,8 |
10,6 |
16,4 |
17,3 |
13,6 |
7,4 |
-4,1 |
-15,2 |
-20,6 |
-1,9 |


Okres wegetacyjny - 152 dni; zima - 187 dni
Klimat w miejscach położonych najbliżej Islandii
Do porównania danych klimatycznych najbliższego otoczenia Islandii posłużyły dane stacji:
1.- w Tasiilaq (d.Ammassalik) na wschodnim wybrzeżu Grenlandii;
2.- na wyspie Jan Mayen;
3.- w Thorshavn (stolicy Wysp Owczych).
Tasiilaq 65,60N, -37,630W
|
Średnia temperatura w oC |
||||||||||||
|
I |
II |
III |
IV |
V |
VI |
VII |
VIII |
IX |
X |
XI |
XII |
Rok |
|
-6,4 |
-6,6 |
-5,9 |
-2,6 |
1,2 |
4,7 |
7,0 |
6,9 |
4,3 |
-0,0 |
-3,0 |
-4,8 |
-0,4 |


Okres wegetacyjny - 81 dni; zima - 199 dni
Jan Mayen 70,930N, -8,660W
|
Średnia temperatura w oC |
||||||||||||
|
I |
II |
III |
IV |
V |
VI |
VII |
VIII |
IX |
X |
XI |
XII |
Rok |
|
-3,7 |
-3,9 |
-3,7 |
-2,3 |
0,2 |
2,8 |
5,5 |
6,2 |
4,1 |
0,8 |
-1,2 |
-2,7 |
0,2 |


Okres wegetacyjny - 63 dni; zima - 189 dni
Thorshavn 62,010N, -6,760W
|
Średnia temperatura w oC |
||||||||||||
|
I |
II |
III |
IV |
V |
VI |
VII |
VIII |
IX |
X |
XI |
XII |
Rok |
|
4,3 |
3,6 |
4,1 |
5,3 |
7,0 |
9,0 |
10,6 |
11,2 |
9,9 |
7,6 |
5,6 |
4,4 |
6,9 |


Okres wegetacyjny - 256 dni; zima - brak
Te porównania pozwalają na stwierdzenie, że warunki klimatyczne Islandii są - w odniesieniu do innych obszarów na podobnej szerokości geograficznej – bardzo łagodne. Klimat Islandii jest znacznie cieplejszy od wielu terytoriów, zaliczonych do środkowych obszarów strefy klimatycznej umiarkowanej. To wpływ oddziaływania ciepłego Prądu Zatokowego, powodującego powstanie anomalii termicznej na obszarze północnego Atlantyku.
Ostatnie dekady przynoszą odczuwalne ocieplanie się klimatu Islandii, związane z globalnymi zmianami klimatycznymi. Średnie temperatury roczne w poszczególnych miejscach pomiaru są wyższe od 0,70C do nawet powyżej 10C w stosunku do zarejestrowanych w okresie 1961-1990. Następuje kurczenie się lodowców. Lodowce islandzkie zaliczane są do lodowców tzw. typu umiarkowanego, co oznacza, że temperatura ich powierzchni zbliżona jest do temperatury topnienia lodu. Każda zauważalna zmiana klimatu powoduje szybkie cofanie się lub powiększanie powierzchni lodowców. Są one w tej sytuacji bardzo czułym wskaźnikiem występujących w danej chwili tendencji klimatycznych. Z tego powodu pozostają nie tylko w obrębie zainteresowań glacjologów, ale także klimatologów.
Cechą charakterystyczną klimatu Islandii jest pewne przesuniecie pór klimatycznych w stosunku do kalendarza. Miesiącem najchłodniejszym jest w większości przypadków luty, a często chłodniejszy od stycznia bywa marzec. Wiosna przychodzi z wyraźnym opóźnieniem. Najcieplejszym natomiast miesiącem z reguły jest sierpień, a nie lipiec. Jest to wynik oddziaływania Oceanu Atlantyckiego na klimat wyspy. Wody oceaniczne dłużej się ogrzewają, opóźniając wzrost temperatury powietrza w lecie, natomiast w okresie zimowym stają się ogromnym rezerwuarem ciepła, spowalniającym ochładzanie się mas powietrza, a tym samym ograniczające spadek temperatur w miesiącach zimowych. Zjawisko to ma miejsce również w innych obszarach kuli ziemskiej o wybitnie oceanicznych cechach klimatu.
Inną właściwością klimatu Islandii jest brak okresu klimatycznego lata (powyżej 150C), co wynika z faktu, że średnie temperatury najcieplejszych miesięcy wynoszą niewiele ponad 100C. Ciekawie również kształtuje się przebieg pogody zimowej. Mamy tu do czynienia z okresami mroźnej pogody, przeplatanymi znacznymi odwilżami z dodatnimi temperaturami, przekraczającymi 100C. Taka pogodowa przeplatanka, jest wynikiem dużej dynamiki zjawisk meteorologicznych, nie pozwalających na utrzymywanie się dłuższych okresów ustabilizowanej pogody. Zima, mimo iż łagodna, kończy się stosunkowo późno, opóźniając tym samym nadejście wiosny.
Mimo znacznego wzrostu temperatur na wyspie, klimat Islandii jest obecnie jeszcze nadal znacznie chłodniejszy od panującego tu w okresie zasiedlania wyspy i w pierwszych wiekach historii kraju (IX – XIII w.). Wnioski takie wynikają z prowadzonych badań archeologicznych na terenach odsłanianych przez cofające się lodowce. W miejscach jeszcze do niedawna zajętych przez lodowiec odnajdywane są ślady wcześniejszego pobytu ludzi.
Wiele wskazuje więc na to, że zmiany klimatyczne na Ziemi są procesem naturalnym, następującym w przyrodzie w sposób ciągły. Obecnie jesteśmy w okresie globalnego ocieplania się klimatu, po kilku wiekach może mieć miejsce tendencja odwrotna. Nasz wpływ na odwrócenie tego, czy też innego procesu natury, postępującego w skali globalnej jest znikomy. Takie zjawiska w przyrodzie, jak ocieplanie i ochładzanie się klimatu, miały już miejsce w znanych historycznie czasach. Procesy te są samoregulujące. Każdy proces ocieplania się klimatu, jest początkiem procesu odwrotnego. Już dziś obserwowana jest mniejsza aktywność Golfsztromu, zmiany zasolenia wód.
Należy w pewien sposób monitorować przebieg zjawisk, zwracając uwagę na to, aby działalność człowieka nie nałożyła się w niekorzystny sposób na działanie sił przyrody. Musimy być, w tej sytuacji, uważnymi obserwatorami występujących procesów oraz przebiegu i wielkości dokonujących się zmian. Ale nie pochlebiajmy sobie. To nie działalność człowieka może prowadzić do zmian klimatycznych. Tylko około 5% emisji szkodliwych gazów jest wytwarzana przez cywilizację ludzką. Cała reszta powstaje w wyniku różnorodnych procesów i zjawisk zachodzących w przyrodzie. Stopień stężenia CO2 w atmosferze wpływa głównie na jej skład, brak natomiast udowodnionej zależności pomiędzy jego stężeniem a zmianami temperatury powietrza. Gazem cieplarnianym, który w ponad 90% odpowiada za klimat naszej planety jest para wodna. Tutaj udział człowieka jest mniej niż symboliczny.
Do zadań pewnych kręgów, które ze zmian klimatycznych uczyniły dla siebie sposób na życie, należy wyolbrzymianie roli człowieka w tym procesie. Wydaje mi się, ze większy wpływ na te zmiany od działalności ludzkiej ma np. działalność Słońca czy oddziaływanie prądów morskich. Uważam, że człowiek jest nie sprawcą, a ofiarą zachodzących zjawisk.
Opracowanie:
Stanisław Bobusia
Jedlicze, sierpień 2007 r.
Aktualizacja, listopad 2011 r.
Kontakt:
e-mail:bost6@wp.pl
Źródło:
www.tutiempo.net (codzienne dane stacji pogodowych w zestawieniach miesięcznych)
Zobacz
również:
http://www.demografiaislandii.yoyo.pl/
http://www.islandiasrodowiskogeograficzne.yoyo.pl/
http://www.gospodarkaislandii.yoyo.pl/
Licznik odwiedzin